Fundamental Observer & Gravitational Lensing

𝗙𝘂𝗻𝗱𝗮𝗺𝗲𝗻𝘁𝗮𝗹 𝗢𝗯𝘀𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿



Relativity ကိုလူတွေတော်တော်များများက သွားနေတဲ့ ရထားနှင့်ရှင်းပြကြတာများတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့တာနားလည်ရခက်တယ်ဗျ၊ ကျွန်တော်ဥပမာ တစ်ခုပေးကြည့်မယ်ဗျာ။


စာဖတ်သူ အရှေ့က ခုံကို နှစ်ချက် ခပ်မြန်မြန်လေး တစ်နေရာတည်းကို ရိုက်လိုက်ကြည့်လိုက်ပါ၊ အဲ့နှစ်ချက်ကို စကြဝဠာကြီးထဲမှာ အမှတ် A and B လို့သတ်မှတ်လိုက်မယ်၊ ပြီးတော့ ကြာချိန် တစက္ကန့်ထားပါတော့ဗျာ။

ကမ္ဘာကြီးက သူ့ဝင်ရိုးပေါ်မှာပျမ်းမျှ တနာရီ မိုင်တထောင်နီးပါးနှုန်း[460 m/s] နှင့် လည်နေတယ်၊ ကမ္ဘာကြီးကနေကိုတစက္ကန့်ကိုပျမ်းမျှ 18-19 မိုင်နှုန်း[28-29 km/s] ပါတ်နေတယ်၊ နေက နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်စီကို ပျမ်းမျှတစက္ကန့် 143 မိုင်နှုန်း [230 km/s] နှင့် ပါတ်နေတယ်။ နဂါးငွေ့တန်းဂလက်စီကလဲ သူ့ Local group ကိုပျမ်းမျှ တစက္ကန့် 392 မိုင်နှုန်း [630 km/s] နှင့် ပါတ်နေတယ်။

အဲ့တော့စောနက စာဖတ်သူခုံကိုရိုက်ခဲ့တဲ့ point A နှင့် B က မိုင် ၅၀၀ ကျော် ဝေးသွားပြီ၊ အခုဒီစာဖတ်နေတဲ့အချိန်မှာ ပထမရိုက်ချက် A နှင့် မိုင်ထောင်ချီဝေးတဲ့နေရာမှာ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုသတိမထားမိရတဲ့အကြောင်းရင်းက ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင် Observer၊ ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်ကလဲ အကြည့်ခံရတဲ့ Object ဖြစ်နေပြီး field တစ်ခု တည်းမှာ ရှိနေလို့ နှိုင်းယှဥိတဲ့အခါ မသိသာတာပါ။ ဒါတောင် ဟာဗယ်လ် ရဲ့ စကြဝဠာ ပြန့်ကားမူနှုန်းကို ထည့်မပေါင်းရသေးဘူး။






ပြောရရင်ဗျာ ကျွန်တော်တို့မှာ ဆုပ်ကိုင်ပြသစရာ space time က Observer fundamental မဟုတ်ဘူးဗျ၊ ကိုယ်ကြည့်တဲ့ရူထောင့်တည်နေရာနှင့် နှိုင်းယှဥ်စရာသူ့ပါတ်ဝန်းကျင် အနေအထားအပေါ်မူတည်ပြီး မြန်လိုက်နှေးလိုက်၊ ကွေးလိုက်ဆန့်လိုက်ပြောင်းလဲနေတာဖြစ်ပါတယ်။

•••••••••••••••••••====••====••••••••••••••••••••
𝐆𝐫𝐚𝐯𝐢𝐭𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐋𝐞𝐧𝐬𝐢𝐧𝐠


20 November 2014 ခုနှစ်မှာ ဟာဗဲလ် မှန်ပြောင်းက စူပါနိုဗာ ပေါက်ကွဲမူ Supernova Refsdal [SP1149]ကိုတွေ့ရှိခဲ့တယ်။ သူက ကမ္ဘာနဲ့ အလင်းနှစ် 9.3 billions အဝေးမှာရှိပါတယ်၊ ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ် ဘာကလေကောလိပ်က ကျောင်းသားတစ်စုဟာ နာဆာကနေ ဖြန့်ချီခဲ့တဲ့ စူပါနိုဗားပုံကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာ ပြီး စာတမ်းတစ်စောင်ရေးခဲ့တယ်ဗျ။







အဲ့စာတမ်းမှာအရ ၎င်းစူပါနိုဗာ ပေါက်ကွဲမူ နဲ့ ကမ္ဘာရဲ့ အကြား အလင်းနှစ် 5 billions အဝေးမှာ MACS J1149.5 +2223 ဆိုတဲ့ ကြီးမားတဲ့ cluster galaxy တစ်ခု ခံနေတယ်၊ ဒီ ဂလက်စီရဲ့ ကြီးမားတဲ့ mass ကြောင့် gravitational lensing ဖြစ်လာပြီး မူလစူပါနိုဗားပေါက်ကွဲမူက တစ်ခုတည်းဖြစ်ပေမဲ့ November 2015 မှာ ၎င်းစူပါနိုဗား ပေါက်ကွဲမူကို အဲ့ဂလက်စီနား (MACS J1149.5 +2223) မှာပဲ နောက်တကြိမ် ထပ်မြင်ရမယ်လို့ ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။





နာဆာကလဲ သူတို့စကားကို နားထောင်ပြီး နိုဝင်ဘာလဆန်း ကနေစပြီး မှန်ပြောင်းကို အဲ့ဂလက်စီဖက်လှည့် ချိန်ခဲ့တယ်။ တကယ်စမြင်ရတာက 11 December 2015 မှာပါ၊ တစ်လတော့လွဲသွားတာပေါ့....သူတို့ မြင်ခဲ့ရတာက လွန်ခဲ့တဲ့ 2014 ခုနှစ်က မြင်ခဲ့ရတဲ့ စူပါနိုဗာပေါက်ကွဲမူ SP1149ကိုပဲ ပြန်မြင်ရတာဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ထပ် တွက်ချက်မူများအရ 1998 မှာတစ်ကြိမ်၊ 30 October 2015 မှာနောက်တကြိမ် ကမ္ဘာကနေ ေတွ့ခဲ့ရမှာဖြစ်ပေမဲ့ ပထမအကြိမ်မှာ ဟာဘဲလ် မှန်ပြောင်းမလွတ်တင်ရသေးလို့ လွဲချော်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယအကြိမ်မှာတော့ တွက်ချက်မူလိုအပ်မူကြောင့် မြင်တွေ့ခွင့်မရခဲ့ပါဘူး။





လွန်ခဲ့သော နှစ် 9000 မဟုတ်ပါဘူး နှစ် တစ်သန်းမဟုတ်ပါဘူး 9.3 billions လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း 9,300,000,000 နှစ် ခန့်က ပေါက်ကွဲခဲ့တဲ့ စူပါနိုဗာကို Gravitational Lensing ကြောင့် အချိန်မတူညီပဲ၊ လေးကြိမ်တိုင်တိုင်၊ လေးနေရာမှာ မြင်ရခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို Einstein cross လို့ခေါ်ပါတယ်။





ဒါကိုကြည့်ရင် မျက်စိနှင့်ကိုယ်တိုင်မြင်သိရတဲ့time တို့ space တို့်ဆိုတာ နှိိုင်းရသီအိုရီအရ ပြောင်းလဲနိုင် ကွေးနိုင်၊ဆန့်နိုင်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ အရာရာကို လေှနှံဓားထစ်မှတ်ယူလို့မရပါကြောင်း တင်ပြရင်းနိဂုန်းချုပ်အပ်ပါတယ်။

#𝙉𝙪𝙡𝙡𝙞𝙪𝙨_𝙄𝙣_𝙑𝙚𝙧𝙗𝙖
•••••••••••••••••••====••====••••••••••••••••••••
Ref:
1. Amina Khan (5 March 2015). "Don't believe the light: Supernova in 'Einstein Cross' is a cosmic trick". Los Angeles Times.
2.Sharon, K.; Johnson, T. L. (2015). "Revised Lens Model for the Multiply Imaged Lensed Supernova, "Sn Refsdal" in Macs J1149+2223". The Astrophysical Journal.